Drabiny przystawne i rozstawne są bardzo często wykorzystywane przez pracowników budowlanych do prac na wysokości. Najczęściej są one jednak użytkowane w niewłaściwy sposób.

W latach 1997-2008 odnotowano 104 zgony pracowników budowlanych w wyniku upadku z drabiny. W jednej trzeciej, ofiarami tych śmiertelnych wypadków byli malarze budowlani i pracownicy remontowi.

Do niespełna połowy tych wypadków doszło w wyniku przewrócenia się lub poślizgu drabiny. Do wypadków może też dochodzić, jeśli szczeble lub podpórki drabiny są zniszczone w sposób znacznie zmniejszający jej prawidłowe funkcjonowanie i stabilność. Często dochodzi też do przewrócenia się drabiny na bok na skutek nadmiernego wychylania się pracowników pracujących na drabinie. 

Drabiny są bardzo tanie i proste w użytkowaniu, ale jednocześnie łatwo jest zlekceważyć zagrożenia związane z ich stosowaniem. W jaki sposób można ograniczyć ryzyko wypadku?

Wymogi prawne

W pierwszej kolejności należy zadać sobie pytanie czy zastosowanie drabiny przystawnej lub rozstawnej jest naprawdę konieczne. Dostępnych jest wiele bezpieczniejszych rozwiązań umożliwiających pracę na wysokości, takich jak rusztowania wieżowe lub drabiny podestowe wyposażone w niewielkie podesty robocze i poręcze, bądź też ruchome podesty robocze (zwyczajowo nazywane wysięgnikami). Zgodnie z przepisami BHP, osoby nadzorujące place budowy zobowiązane są rozważyć najbezpieczniejszą alternatywę zanim zdecydują się na zastosowanie drabiny przystawnej lub rozstawnej.

Nie oznacza to jednak, że stosowanie drabin przystawnych i rozstawnych jest zakazane.

Dopuszczalne jest stosowanie drabin przystawnych lub rozstawnych, jeśli wykonywane prace są krótkotrwałe - około 15 lub 30 minut – oraz lekkie. Nie należy stosować drabin, jeśli wykonywane prace są uciążliwe lub fizycznie wymagające, bądź też obejmują przenoszenie materiałów.

Na placu budowy nigdy nie należy wykorzystywać drabin przeznaczonych do użytku domowego. Informacje o przeznaczeniu drabiny można znaleźć w karcie informacyjnej produktu.

• W żadnym wypadku nie wolno przeciążać drabiny - należy zawsze sprawdzić dopuszczalne maksymalne obciążenie.

• W żadnym wypadku nie wolno się nadmiernie wychylać – sprzączka paska powinna się zawsze znajdować pomiędzy bocznicami drabiny, a obie stopy na tym samym szczeblu, aż do zakończenia pracy. Szczególnie łatwo dochodzi do przewrócenia drabin rozstawnych.

• W żadnym wypadku nie wolno pracować na trzech górnych szczeblach drabiny – dodatkowy metr drabiny jest potrzebny, aby zapewnić uchwyt dla rąk.

• Jeśli wykonywana praca wymaga użycia obu rąk, drabina nie jest właściwym środkiem dostępu.

• Podczas wchodzenia na drabinę, należy przez cały czas utrzymywać trzy punkty kontaktu z drabiną. Jeśli w jednej ręce znajduje się obciążenie, w niektórych momentach nie będzie się można chwycić drabiny drugą ręką – tylko stopy będą znajdowały się w kontakcie z drabiną, co może prowadzić do utraty równowagi.

• Ważne jest ustawienie drabiny pod odpowiednim kątem - podstawę drabiny należy odsunąć od punktu oparcia na szerokość 1 metra na każde 4 metry wysokości drabiny.

• Należy odpowiednio zabezpieczyć drabinę. Konieczne jest jej przymocowanie do mocnego i stabilnego punktu na wysokości górnych końców. Jeśli nie jest to możliwe, należy zastosować skuteczne elementy podporowe zapobiegające poślizgowi drabiny, bądź też zabezpieczyć drabinę przy podstawie poprzez zaklinowanie jej przy ścianie. Blokowanie drabiny stopą przez jednego ze współpracowników, w sposób uniemożliwiający jej przesunięcie, należy stosować tylko w ostateczności.

• Podłoże, na którym stoi drabina powinno być zawsze twarde i równe i nie może być śliskie. W żadnym wypadku nie należy ustawiać drabiny na cegle lub kawałku drewna – jest to prosta droga do wypadku!

Zanim wejdziesz na drabinę

Należy codziennie przeprowadzać kontrolę wszystkich drabin przystawnych i rozstawnych pod kątem bezpieczeństwa ich użytkowania. Jeśli szczeble, podpórki lub gumowe stopki drabiny są w jakimkolwiek stopniu zniszczone, nie należy korzystać z tej drabiny ani jej naprawiać. Potrzebna jest wówczas nowa drabina.

Wielu pracowników budowlanych podchodzi zbyt lekceważąco do kwestii bezpieczeństwa użytkowania drabin przystawnych i rozstawnych. Zwykle dostępne jest bezpieczniejsze rozwiązanie alternatywne. Osoba nadzorująca prace na placu budowy nie powinna stosować mniej bezpiecznych rozwiązań motywując swoją decyzję kosztami. Nie narażaj się na upadek – zanim wejdziesz na drabinę pomyśl jaka byłaby najlepsza alternatywa.