Crossrail to bez wątpienia największy brytyjski projekt infrastrukturalny ostatnich lat. Zresztą, wystarczy tylko śledzić choćby nagłówki prasowe, czy internetowe i nie będzie tygodnia bez wzmianki o Crossrail czy Olimpiadzie. Są to przecież dwa projekty-giganty toteż nie ma się co dziwić, że wspomina się o nich regularnie, ba! śmiało można zaryzykować stwierdzenie, ze Brytyjczycy są z nich dumni.

A, w istocie jest z czego być dumnym, bo tak wielkiego przedsięwzięcia Wyspy (i nie tylko) dawno nie widziały. I choć oficjalnie projekt zaaprobowano w 2007 roku, to geneza sięga sześć dekad wcześniej. Już podczas wojny, w roku 1943 myślano o szerokośrednicowym systemie, który skonsolidowałby również istniejące już polaczenia kolejowe w Londynie. Sam termin „Crossrail” narodził się, natomiast w roku 1974 i figuruje w London Rail Study Report, dokumencie mówiącym o strategicznych planach rozwoju kolei w Londynie i rejonie południowozachodnim. Oczywiście na przestrzeni lat było jeszcze parę okazji, gdzie padało słowo „Crossrail”, niemniej za „prawdziwy” początek należałoby uznać tu rok 2007, w którym zaaprobowano projekt o takiej nazwie.

Rok później przystąpiono do działania, a postawiony cel nie był prosty: chodziło o wybudowanie nowej linii kolejowej przy jednoczesnym zespoleniu jej z istniejącym już systemem. Budżet projektu wynosił 15, 9 mld funtów.

15 maja 2009 roku to znamienna data, wtedy to na ceremonii inauguracyjnej pojawiają się premier Gordon Brown i mer Londynu Boris Johnson. A więc, bomba w górę! Na stacji Canary Wharf rozpoczyna się palowanie.

Przy Crossrail przez półtora roku pracował nasz dobry znajomy, inżynier Marcin Siliński, który chętnie podzielił się z nami spostrzeżeniami na temat tego kolosalnego projektu: - Postawiono sobie za cel stworzenie systemu kolejowego na miarę XXI wieku. Mam być to pierwsza w Londynie linia metra całkowicie klimatyzowana z minimalnym oddziaływaniem energetycznym, akustycznym i logistycznym na otaczające ja środowisko. 

We wrześniu 2009 roku w okolicach stacji Tottenham Court Road dochodzi do „wielkiej czystki” – zburzona zostaje znaczna część budynków, w tym Astoria Theatre.  Z rozbiórką, jak łatwo się domyślić wiązże się problem gruzu, a przy tego rozmiaru projekcie będzie to problem nie lada. I nie chodzi tu tylko o wielką ilość gruzu. Marcin Siliński mówi: - Głównym problemem, z którym borykają się inżynierowie jest wywóz ziemi powstałej przy wierceniu tuneli i budowaniu podziemnych stacji tzw. central stations. Szacuje sie ze około 50 ciężarówek dziennie będzie wywozili ziemię tylko ze strefy Westminster. Rozważa się również wykorzystanie do tego celu wcześniej wierconych tuneli jak również barek na Tamizie transportujących ziemie poza Londyn.

Marcin Siliński - inżynier pracujący przy Crossrail

Już parę miesięcy później, a mianowicie w grudniu 2010 do pracy przy Crossrail potrzeba 14 000 osób! Projekt więc rośnie i nabiera tempa, ale – jak łatwo się domyślić – nie może obyć się bez zgrzytów. Tego samego roku eksperci twierdzą, ze Crossrail da się zbudować o miliard funtów taniej (m.in.redukcje w użyciu maszyn borujących), niemniej ruch ten spowoduje opóźnienie projektu o rok. I tak, zamiast w 2017 pierwszy pociąg wyjedzie w 2018 roku.

Jeśli już jesteśmy przy tunelach, to warto zatrzymać się tu na chwilę. Sekcja tunelowa to około 22 km, zaś średnica tunelu wyniesie 6 m, dla porównania średnica tunelu londyńskiego metra (The Tube) to 3, 8 m.

Crossrail to projekt przyszłości i to „pełną gębą”. Jednak oddajmy głos inżynierowi Silińskiemu: - Przy projektowaniu Crossrail duży nacisk kładzie się na zabezpieczenia przeciw ewentualnej powodzi, która mogłaby potencjalnie nawiedzic Londyn. Wszelkie dostępy do podziemnych tunelów i stacji będa chronione barierami będącymi w stanie zatamować wodę do 2 m wysokości (w najniższych punktach systemu). Co wiecej, przy projektowaniu stworzono tzw. Pedestrians Flow Analysis Model dla roku, 2076 aby oszacować o ile wzrośnie liczba pasażerów w przyszłości i odpowiednio dostosować przepustowość stacji, peronów i pociągów. Duży nacisk kładzie sie na przystosowanie Crosrail do wielu wariantów, które mogą się zmaterializować w bliskiej jak i dalekiej przyszłości.

Zasięg Crossrail to od Maidenhead so Shenfield. Oczywiści, jak już wspomniano system będzie się krzyżował z istniejącym już kolejami i liniami metra.

Cóż… poczekajmy 7 lat i przekonajmy się czy było warto. Ja nie ukrywam, ze chętnie przejadę się Crossrail.

Artur Wielgus