Sprawa odstąpienia chińskiego konsorcjum COVEC od budowy fragmentu autostrady A2 nie jest jeszcze do końca zamknięta, niemniej nie tylko dlatego wciąż wywołuje niemało emocji, a nie ma dnia by w mediach nie pojawiła się jakaś wzmianka na ten temat. Cóż, rzecz jest na tyle poważna, że będzie wywoływać kontrowersje, warto wiec tej sprawie przyjrzeć się bliżej.

Parę lat temu koncepcja wykonawstwa projektu była zgoła inna. Przy ówczesnych założeniach odcinek A2 w ramach partnerstwa publiczno-prywatnego miała zbudować z własnych funduszy prywatna firma, zaś pieniądze zarabiałaby kasując opłaty za przejazdy. Jak wiemy tak się nie stało. Negocjacje z prywatnymi firmami trwały jakiś czas, a w lutym 2009 r. minister Cezary Grabarczyk ogłosił, że „warunki finansowe proponowane przez firmy nie zabezpieczały interesu publicznego i mogły spowodować wzrost opłat dla kierowców za przejazd tym odcinkiem A2". Ale jakie były te warunki – tego nie wiadomo.

We wrześniu 2009 roku ogłoszono zmianę strategii – wyłonienie wykonawcy w błyskawicznie przeprowadzonym przetargu. I tu na scenę wkroczyło China Overseas Engineering Group Co. Ltd, czyli COVEC. Grabarczyk mówił: - Ogólny kosztorys GDDKiA zakładał koszt budowy na poziomie 5, 7 mld zł. Po wyłonieniu wykonawców za budowę całej 91-kilometrowej autostrady GDDKiA zapłaci 3,2 mld zł. Oszczędność wyniosła 2, 5 mld zł. No… niby ładnie-pieknie, ale czemu nikt nie wnikał, że ktoś chce zbudować drogę o 44% taniej niż zakładano w kosztorysie, który przecież nie wziął się „z Księżyca”?

Oferta zdawała się być szalenie atrakcyjna dla obu stron kontraktu; Polacy mieli zaoszczędzić, zaś Chińczykom taki kontrakt otwierał wrota unijnego rynku. Mało tego, jak pisała wtedy Rzeczpospolita z Pekinu przyszło „pozwoleństwo”, by w przyszłości zainwestować w Polsce 20 mld zł.

Miesiąc temu bańka prysła. COVEC przestał płacić podwykonawcom i wg źródeł GDDKiA jest im winien 117 mln zł.

Przepychanki nadal trwają, COVEC grozi zerwaniem kontraktu, a alternatywą ma być dokończenie odcinka za większe pieniądze. A cierpią wszyscy. To, że dojdzie do poślizgu czasowego jest już pewne. Istnieje ryzyko, że inni wykonawcy drogowych kontraktów również zaczną zgłaszać pretensje finansowe powołując się na casus COVEC-a.

Ale to, niestety jeszcze nie wszystko. Od lipca przywrócone zostaną opłaty dla ciężarówek za przejazdy autostradami, toteż opóźnienia w budowie tych dróg oznaczają, że GDDKiA będzie miała w przyszłości mniej pieniędzy na budowę nowych odcinków. To z kolei uderzać będzie w stan naszej gospodarki w najbliższych latach.

Pytań, co do „chińskiego pokera” jest wiele, ale może na przyszłość warto by naprawić coś w sferze legislacyjnej. Może trzeba nowych przepisów regulujących kwestie przetargowe tak, by niska cena nie była zawsze priorytetem?

Gra trwa nadal. Chińczycy chcą (re)negocjacji, premier Tusk uspakaja, że wszystko będzie cacy.
A co na to Pekin? Z informacji, które uzyskało Polskie Radio wynika, że Pekin sprawę tę traktuje wyłącznie w kategorii problemów na płaszczyźnie gospodarczej jednej z wielu chińskich firm i - wbrew oczekiwaniom strony polskiej - nie zamierza interweniować.

Czyli – wesoło nie jest.

Oby tylko sprawa została rozwiązana w miarę szybko, bo jeśli jeszcze dodać do tego ostatni, chlaszczący raport NIK-u o przygotowaniach do Euro 2012, to nasza droga do mistrzostw wyraźnie się wydłuża. I to na pewno także o ten nieszczęsny odcinek autostrady A2.

Artur Wielgus