Trudno dokładnie określić jak długo trwa moda na ekologię, niemniej moda to zacna i politycznie poprawna. Ekologia nie może, zatem ominąć żadnej dziedziny naszego życia, a to że wcześniej czy później wkroczyła do budownictwa dla nikogo nie było zaskoczeniem. I tak, hasła „zielonego budowania” wdrażane są od dawna, ale na pewno pojmowane różnie. Bo przecież jednych zadowoli korzystanie z ekologicznych metod i materiałów, wykorzystywanie odnawialnej energii, zaś inni będą chcieli być jeszcze bliżej natury poprzez – dajmy na to – wkomponowanie swojego domostwa w zielony krajobraz. Cóż… każdemu podług potrzeb, chociaż ci, którzy chełpią się podłogą z naturalnego drewna w swoim ekologicznym mieszkanku, muszą mieć świadomość, że dla tej podłogi wycięto kawał tropikalnego lasu. Wracając do meritum warto zatrzymać się chwilę nad rodzajami i koncepcjami ekologicznego budowania, wszak jest o czym mówić.

„Żadnych zmian w krajobrazie” – ta zasada kierował się Brytyjczyk Arthur Quarmby, który w 1974 roku zbudował dom wkomponowany w krajobraz. Dom nazwał Underhill. Od tego czasu upłynęło prawie 40 lat, a trend „budowania na zielono” znalazł wielu naśladowców i moderatorów.

Jeśli chodzi o polskie podwórko, to za przykłady mogą posłużyć Dom Ukryty, Dom Outrialny i Dom Ślimak pracowni KWK Promes, czy Domy Sąsiedzkie w Rybniku zespołu Jojko&Nawrocki.

W tym wtapianiu w krajobraz projektanci idą dalej i dalej, a niektórym udaje się nawet ekologiczne „zamaskować” całkiem pokaźne biurowce, przykład to japoński Ring House. Nieraz, jednak w tym względzie zaobserwować można przerost formy nad treścią, bo niektóre z tych obiektów wyglądają jak porośnięte zielenią budynki opuszczone przez ludzi, gdy tymczasem biurowce te mają całkiem spora obsadę personelu.

Ring House

Następnym krokiem w ekologicznym budowaniu jest tzw. dom pasywny, czyli taki w którym maksymalnie oszczędza się elektryczność i wykorzystuje naturalne zgromadzone w nim ciepło. Tu pionierami byli Niemcy, którzy 20 lat temu postawili w Darmstadt pierwszy budynek tego typu.

Jednak, oszczędzanie energii to dla niektórych za mało, a więc przydałoby się ją produkować. Proszę bardzo – panele słoneczne, turbiny wiatrowe, ciepło złóż geometralnych. Ponoć Rotating Wind Power Tower w Dubaju wytwarzać nawet 10 razy więcej prądu, niż potrzebuje!

Z ekologią łączy się recycling, a więc czemuż nie wkręcić go w tryby budowlanki? Domy ze śmieci – czemu nie? Postawiony w 1992 roku w Phoenix (USA) Enviromental Showcase Home wykorzystał takie materiały jak sprasowane gazety (izolacja), plastikowe butelki (wykładziny), szkło i popiół (kafle). Ponoć problem był taki, że budynek z trudem nadawał się do mieszkania, niemniej przez 30 lat miał wyprodukować mniej o 270 ton od standardowego, podobnej wielkości gmachu zanieczyszczeń powietrza i oszczędzić kilkanaście milionów litrów wody.

 Enviromental Showcase Home 

Dom, to za mało, toteż następny to eko-miasta.  Wiele zieleni, odnawialna energia, zamknięty obieg wody, czy nawet ograniczenie ruchu samochodowego i alternatywa w postaci magnetycznej kolejki, czy/oraz elektrycznych autobusów. To pionierskie zastosowanie znanych metod w tak wielkiej przestrzeni jak miejska. Efekty już są w Masdar w Emiratach Arabskich pierwsze budynki już stoją, mieszka tam 50 000 ludzi, a w planach jest dokooptowanie kolejnych 40 000.

Wyobraźnia ludzka nie zna granic, więc rodzą się nowe pomysły na to jak „uekologicznić” istniejące miasta. I tak w Chinach pracuje się obecnie nad specjalną membraną, która umieszczona na elewacjach budynków będzie absorbować wodę, powietrze i ciepło. W Stanach głośno jest o tzw. pionowych farmach, które miałyby pokryć budynki, a z założenia byłyby cztery do pięciu razy wydajniejsze od farm tradycyjnych.

Czy to ostatnie słowo? Napewno nie. Ciekawe, czym jeszcze zaskoczą nas eko-naukowcy.

Artur Wielgus