Każde większe miasto musi mieć swoje centrum – to wydaje się nad wyraz oczywiste. Na początek, jednak należy postawić pytanie: czym jest centrum miasta? Odpowiedź, która chyba najszybciej przyjdzie nam do głowy, to: centrum jest wizytówką miasta. I odpowiedź tę można uznać za trafną, wszak za centrum uważa się ośrodek, gdzie prestiż miasta jest szczególnie widoczny. Jest to miejsce symboliczne zarówno dla mieszkańców miasta, a także i dla turystów. Co za tym idzie – centrum będzie ośrodkiem zarządzania, rozrywki i turystyki. W sumie, wszystkie w wym. elementy centrum złożą się na jego pełną definicję.

Powstaje następne pytanie: czy według powyższego opisu centra polskich wielkich miast będą spełniać nakreślone kryteria? Z tym będzie różnie…

W Warszawie od lat mówi się o przebudowie placu Defilad, jednak robi się mniej. Niedawno tez przerwano budowę wieżowca Złota 44. Oczywiście, że Warszawa ma swoje centrum, jednak nie wygląda chyba ono tak, jak życzyliby sobie tego mieszkańcy stolicy, czy turyści. Znawcy tematu twierdzą nawet, że pewne funkcje centrum w stolicy zajęły galerie handlowe, co zresztą część ekspertów uważa za smutny znak naszych czasów.
Co kojarzy się z warszawskim centrum? Budynek Pałacu Kultury i Nauki i trudno się temu dziwić, bo to póki co najwyższy budynek w Polsce. Jednak zdaniem niektórych nie ma w nim nic nadzwyczajnego. Może jednak turyści uważają inaczej…?

Wracając do galerii handlowych, to następną cechą jest dość swobodne podchodzenie inwestorów do kwestii architektonicznej, bo liczy się przede wszystkim wygląd wnętrza centrum. A przecież galeria, jak każdy budynek powinna współgrać z architekturą danego miasta.

Kryteria funkcji centrum dobrze spełnia Wrocław. Tam centrum jest odremontowane, na rynku widać zrekonstruowane zabytki. Władze miasta mówią, że co do centrum stosują określoną strategie najmu. I tak ceny za metr mogą oscylować od pięciu do kilkuset złotych. Mniejszą cenę zapłaci np. właściciel zakładu usługowego, który w centrum stoi od lat, a więcej, np. restaurator.

Oczywiście jedno z najpiękniejszych centrów ma Kraków. To stare, europejskie miasto ma się czym pochwalić. Druga sprawa, że wynajęcie powierzchni w takim znanym nie tylko w Polsce centrum na pewno nie będzie tanie. Niektórzy mówią też, że w krakowskim centrum nie da się mieszkać – po prostu za dużo tam turystów.

Jeżeli chodzi o centrum Poznania, to mieszkańcy miasta robią tam zakupy coraz rzadziej. Tę funkcje przejmują galerie handlowe. Toteż sklepy znikają z ulic poznańskiego centrum. W kamienicach wynajmuje się powierzchnię pod działalność gospodarczą, a ceny bywają horrendalne.
Łódź słynie z ulicy Piotrkowskiej, jednak ta długa ulica jest dość zaniedbana i zbytnio nie przyciąga biznesu.

Jaka będzie, zatem rada na to, by centrum uatrakcyjnić? Dobrym pomysłem jest rozwiązanie z Wrocławia, gdzie koszty najmu są zróżnicowane. Tom pozwala na selekcję, a także gwarantuje miejsce tym, którzy w krajobraz centrum są wtopieni od lat. Bo, czyż nie jest przyjemnie przejść koło starego zakładu zegarmistrzowskiego, który pamięta się jeszcze z dzieciństwa?

Drugim rozwiązaniem, popularnym na zachodzie jest wymóg, by deweloperzy 1% nakładów inwestycyjnych przeznaczyli na zagospodarowanie terenu w pobliżu inwestycji. W Polsce bodaj jedyny taki przypadek to ogólnodostępny dziedziniec biurowca Metropolitan w Warszawie. Na zachodzie taka praktyka, to norma.
Toteż w sprawach miejskich centrów w Polsce trzeba jeszcze trochę popracować. Ale warto, bo przecież mamy piękne miasta.

Artur Wielgus

Źródło: Urszula Szyperska, Miasto bez serca