Zapewne młodsi internauci nie pamiętają Narodowego Święta Odrodzenia Polski obchodzonego 22 lipca. Cóż… od zniesienia święta minęło już 19 lat. Jestem jednak przekonany, że starsi przebywający na wyspach emigranci na pewno datę 22 lipca pamiętają. Ja sam pamiętam to święto, chociaż nie kojarzyłem go z dniem wolnym od pracy – a takim było, bo wtedy jeszcze uczęszczałem do szkoły podstawowej.

Skąd wzięła się nazwa święta? Otóż, 22 lipca uważało się powszechnie za datę podpisania w Lublinie Manifestu Polskiego Komitetu Wyzwolenia Narodowego, który ustanawiał w Polsce tzw. władzę ludową. No i właśnie… już w stosunku do daty i miejsca pojawiają się nieścisłości, bo Manifest podpisano nie 22 lipca, a 2 dni wcześniej i nie w Lublinie, a w Moskwie. Zresztą nie była to jedyna nieścisłość czasów PRL-u.

22 lipca był najważniejszym świętem w Polsce Ludowej. Był to, jak już wspomniałem dzień wolny od pracy, a towarzyszyło mu fetowanie, zabawy ludowe i co tam jeszcze. Na festynach można było kupić dobra, które choć dziś uważane są za ogólnodostępne wtedy śmiało nazwać można było luksusowymi. To jednak nie wszystko, bo z uwagi na podniosłość święta starano się, by data 22 lipca kojarzona była z wydarzeniami o wyniosłej randze. I tak w 1955 roku właśnie 22 lipca otwarto w Warszawie Pałac Kultury i Nauki, w 1973 roku zaczęto produkować fiata 126p, a także otwarto warszawską Trasę Łazienkowską.

Święto ma swój wkład nawet w… czekoladę – wszak po nacjonalizacji zakładów czekoladowych E. Wedel nadano im nazwę 22 Lipca. Co ciekawe, wyroby importowe szły na zachód pod szyldem Wedla, bo nikt nie znał marki 22 Lipca.

Na pewno znalazłoby się jeszcze więcej przykładów „wpływu” 22 lipca. Zresztą nie należy się tu dziwić, bo przecież wszystko, co miało związek z doktryna państwa „demokracji ludowej” było wmieszane w życie jego obywateli. Trudno to teraz wytłumaczyć młodemu pokoleniu, no bo jak ktoś urodzony po 1989 roku (a nawet wcześniej) może pojąć, że istniała instytucja kartek, talonów, Pewexu, czy zakazu sprzedaży wódki przed godziną 13?

Z drugiej strony zdaje się, że te rzeczy „wyparowały” z pamięci starszych i istnieje spora grupa osób, gloryfikujących ustrój, na który psioczyli dwadzieścia i więcej lat wcześniej. Niewykluczone, że niektórzy z nich z nostalgią wspominają „socjalistyczny” sposób pracy zamykający się często w powiedzeniu: „Czy się stoi, czy się leży dwa patole się należy”. Ale tęsknienie do tego, co minęło leży chyba w naturze Polaka.

I nie tylko Polaka

Artur Wielgus