Nie należy do najmłodszych, jednak jest tak wpisana w nasze życie, że trudno sobie wyobrazić jej brak. Niektórzy twierdzą, że jest już przeżytkiem, inni, że idealnie wpisuje się nowe tysiąclecie z najnowszymi zdobyczami techniki. Kto to taki? Oczywiście kolej.

Historia kolei była długa i pokrętna i zdaje się została taka do dziś. Ten wynalazek zawiera w sobie wiele elementów sprzecznych, co być może kuriozalnie, zdaje się dodatnio wpływać na jego popularność. Nie należy zapominać, że blisko dwieście lat temu kolej stanowiła przełom w komunikacji, a co za tym idzie i w całej infrastrukturze. Dziś również ta rola jest nie błaha.

Transport kolejowy obejmuje przejazdy pasażerskie oraz przewóz różnego rodzaju materiałów. Największy pasażerski ruch kolejowy występuje w Chinach – w roku 2005 współczynnik pasażerokilometrów (pkm) wynosił tam 606 mld. Na drugim miejscu plasują się Indie – około 500 mld pkm. Miejsce trzecie zajmuje Japonia. Generalnie, występuje zależność pomiędzy popularnością kolejowych przejazdów pasażerskich a gęstością zaludnienia danego kraju, a także stopniem jego modernizacji. Tu wyjątkiem będą kraje takie jak Austria, czy Hiszpania, gdzie pomimo słabego w pewnych rejonach stopnia modernizacji kolej jest nadal popularna.

Druga kwestia, to rola kolei, jako środka transportu materiałów. Taka zmiana punktu ciężkości (z przewozów pasażerskich na transport towarowy) jest najbardziej widoczna w Stanach Zjednoczonych Ameryki Północnej.
Kolej jest też w większości przypadków deficytowa, choć cecha ta nie dotyczy zwykle linii szybkiego ruchu międzymiastowego i tzw. cargo. Jednak dokonuje się dopłat, dlatego, że koszty zewnętrzne kolei są niższe niż koszty innych środków transportu takich jak samolot, czy samochód.

Jak wygląda sytuacja kolei w Polsce?

Chyba należałoby mówić tu o dwóch biegunach, bo z jednej strony mówi się o rozwijaniu i rozbudowie nowych połączeń, choćby ze względu na zbliżające się piłkarskie mistrzostwa Euro 2012, a z drugiej często słyszy się głosy o nierentowności kolei i likwidacji nowych połączeń i stacji. Zdaje się, że prywatyzacja nie wyszła w Polsce kolei na dobre. Druga sprawa, to to, ze subsydiowanie tej gałęzi transportu jest w naszym kraju bardzo niskie.
Wiadomości napływające z branży kolejowej są różne. Krzysztof Groblewski, członek zarządu ds. utrzymania ruchu PKP PKL twierdzi, że jeśli nie zmieni się system finansowania inwestycji infrastrukturalnych, to w przeciągu trzech-czterech lat może zostać zamkniętych aż 7 000 km linii, gdyż spółka nie ma pieniędzy na ich remonty. Zdaniem Groblewskiego do użytkowania tych odcinków nie dopuszczą biegli, gdyż będzie groziło to wypadkiem.
Jednak nie wszystko rysuje się tak czarno. Komisja sejmowa zakończyła pracę nad projektem nowelizacji ustawy o transporcie kolejowym. Projekt ten ma umożliwić przewoźnikom z innych krajów Unii Europejskiej oferowanie usług na terenie Polski. Chodzi o kabotaż. Do tej pory przewozy pojazdem zarejestrowanym poza Polską nie mogły być realizowane w Polsce. Toteż dla przykładu zagraniczni przewoźnicy operujący na trasach międzynarodowych nie mogli po drodze zabierać pasażerów w Polsce. Niedługo będzie to możliwe. Otwarcie takiego rynku przewozów kolejowych nastąpić ma 1 stycznia 2010 roku.

Natomiast, co do inwestycji Euro 2012, to PKL SA zgłosiła 21 zadań zawierających w sobie ponad 980 km pełnej modernizacji linii kolejowych. Do końca ubiegłego roku wykonano już 450 km szlaków, wybudowano stacje i przystanki z odpowiednią infrastrukturą umożliwiającą użytkowanie obiektów przez osoby niepełnosprawne. Parametry zmodernizowanych obiektów polepszyły się znacznie. Na niektórych odcinkach pociągi będą mogły się poruszać z prędkością 160 km/h. Projektów nie brakuje, a władze PKL zainicjowały cykl spotkań z inwestorami i urzędnikami, gdzie tematem rozmów będzie wypracowanie jak najkorzystniejszych metod realizacji kolejowej infrastruktury na Euro.

Chyba, więc nie będzie aż tak źle. Kolej musi się toczyć.

Artur Wielgus

Tematyka kolejnictwa i Euro 2012 poruszona była także w artykule Pociąg na Euro